Dlaczego dochód jest warunkiem, a nie formalnością

Ustawa o kredycie konsumenckim zobowiązuje kredytodawcę do dokonania oceny zdolności kredytowej przed zawarciem umowy. Dochód pełni w tej ocenie rolę podstawową, bo jest źródłem, z którego nastąpi spłata. Nie chodzi więc o formalność wymyśloną po to, by utrudniać życie — chodzi o pytanie, na które musi istnieć odpowiedź: z czego zwrócisz pożyczoną kwotę w umówionym terminie. Przy całkowitym braku wpływów odpowiedzi nie ma, a zobowiązanie zamienia się w problem odroczony o kilka tygodni i powiększony o koszt.

Trzy frazy, które warto rozdzielić

Największym źródłem nieporozumień jest to, że trzy różne sytuacje opisuje się tym samym zwrotem. Brak dochodu oznacza brak wpływów w ogóle i taka pożyczka nie istnieje. Brak zaświadczenia oznacza, że wpływy są, ale nie ma dokumentu od pracodawcy — i tu odpowiedź jest pozytywna, bo większości firm wystarcza oświadczenie składane we wniosku. Brak umowy o pracę oznacza, że dochód pochodzi z innego źródła niż etat — i to również nie jest przeszkodą, bo instytucje pożyczkowe akceptują zazwyczaj różne formy zatrudnienia. Dwie z tych trzech sytuacji są więc obsługiwane normalnie.

Oświadczenie zamiast zaświadczenia — realna różnica wobec banków

To jedna z najistotniejszych cech odróżniających instytucje pożyczkowe od banków. We wniosku podaje się wysokość i źródło dochodu w formie oświadczenia, bez konieczności dostarczania zaświadczenia od pracodawcy czy zaświadczenia z urzędu skarbowego. Nie oznacza to jednak, że dane nie są sprawdzane: firma weryfikuje wnioskodawcę w bazach informacji kredytowej i rejestrach dłużników, a część pożyczkodawców analizuje historię rachunku bankowego, na którym wpływy są widoczne. Łatwiejszy standard dowodowy nie oznacza więc braku weryfikacji — oznacza inny jej sposób.

Forma zatrudnienia to nie to samo co brak dochodu

Wiele osób rezygnuje z wniosku w przekonaniu, że umowa zlecenia, działalność gospodarcza czy emerytura „się nie liczą”. W praktyce instytucje pożyczkowe akceptują zazwyczaj różne źródła: zlecenie, dzieło, dochód z działalności, emeryturę, rentę, część świadczeń oraz dochód z najmu. Znaczenie ma regularność wpływów i możliwość ich udokumentowania, a nie sama nazwa umowy. Emerytura i renta bywają traktowane przychylnie właśnie dlatego, że wpływają w stałych terminach i są łatwe do potwierdzenia w historii rachunku. Ostateczne zasady określa jednak każda firma osobno.

Zawyżenie oświadczenia to nie jest rozwiązanie

Skoro wystarcza oświadczenie, pojawia się pokusa wpisania kwoty wyższej niż rzeczywista. Warto powiedzieć wprost, dlaczego to zła droga. Po pierwsze, jest to wprowadzenie firmy w błąd co do okoliczności istotnej dla zawarcia umowy i może rodzić konsekwencje prawne. Po drugie — i to ważniejsze — zobowiązanie dopasowane do dochodu, którego nie ma, staje się niemożliwe do spłacenia. Kolejnym krokiem bywa opóźnienie, koszty dodatkowe i wpis o nieterminowości, odczuwalny przy późniejszych wnioskach, także tych o znacznie większe kwoty. Jeśli prawdziwa kwota nie wystarcza, oznacza to, że zobowiązanie jest za duże, a nie że formularz jest zbyt wymagający.

Przy braku dochodu właściwe są inne narzędzia

To najtrudniejsza część tej strony i zarazem najważniejsza. Jeśli wpływów faktycznie nie ma, pożyczka nie rozwiąże problemu — odroczy go i powiększy o koszt. Warto wtedy sprawdzić uprawnienia do świadczeń: dodatku mieszkaniowego, przyznawanego na sześć miesięcy i dostępnego również dla osób mających zaległości czynszowe, świadczeń z pomocy społecznej oraz wsparcia oferowanego przez urzędy pracy. Świadczeń nie trzeba zwracać i nie pojawiają się w bazach informacji kredytowej, więc nie wpływają na przyszłą ocenę zdolności. Przy zadłużeniu bezpłatnej porady udzielają punkty nieodpłatnej pomocy prawnej, rzecznik konsumentów oraz Rzecznik Finansowy — a im wcześniej się po nią sięgnie, tym szersze są możliwości działania.