Skąd bierze się obowiązek sprawdzania

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim zobowiązuje kredytodawcę do dokonania oceny zdolności kredytowej konsumenta przed zawarciem umowy. Ocena ta opiera się na danych przekazanych przez wnioskodawcę oraz na informacjach pochodzących z baz informacji kredytowej i rejestrów prowadzonych przez biura informacji gospodarczej. Nie jest to formalność wymyślona po to, by utrudniać życie — przepis chroni również samego wnioskodawcę przed zobowiązaniem, którego nie da się spłacić. Z tego wynika prosty wniosek: oferta reklamowana jako pozbawiona takiej weryfikacji opisuje coś, czego u legalnie działającego podmiotu być nie może.

Dlaczego to rozróżnienie jest tak ważne

Fraza „bez baz” trafia przede wszystkim do osób, które usłyszały już odmowę — a więc do tych, które najbardziej potrzebują trafnej informacji i najmniej mogą sobie pozwolić na stratę. Obietnica pominięcia weryfikacji brzmi wtedy jak jedyne wyjście, a bywa wstępem do znacznie gorszej sytuacji: opłaty pobranej przed wypłatą, umowy z zabezpieczeniem nieproporcjonalnym do kwoty albo podmiotu, którego w ogóle nie ma w rejestrze nadzoru. Dlatego nie wskazujemy takich ofert i nie umieszczamy ich w zestawieniu, mimo że fraza jest wyszukiwana często.

Co istnieje naprawdę: różnica w ocenie, nie w sprawdzaniu

Wszystkie legalne firmy sprawdzają te same rodzaje danych, ale nie wszystkie wyciągają z nich identyczne wnioski. Wpis nie zawsze przekreśla wniosek automatycznie — znaczenie ma jego rodzaj, wysokość zaległości, to czy została ona uregulowana, jak dawno powstała oraz jaka jest aktualna sytuacja dochodowa wnioskodawcy. Właściwym kierunkiem poszukiwań jest więc nie „firma, która nie sprawdza”, tylko „firma, która mimo wpisu rozpatruje wniosek indywidualnie”. Żaden serwis nie może z góry obiecać, że tak się stanie, bo decyzja należy wyłącznie do pożyczkodawcy.

Pierwszy krok: zobacz to, co widzą firmy

Zanim złożysz jakikolwiek wniosek, warto pobrać własny raport z bazy informacji kredytowej. To jedyny sposób, żeby zobaczyć dokładnie te dane, na których opiera się ocena — a sprawdzenie własnych informacji nie pogarsza oceny, w przeciwieństwie do serii wniosków składanych na próbę. Zdarza się, że w raporcie figurują pozycje nieaktualne, zobowiązania dawno uregulowane albo wpisy dotyczące spraw, o których wnioskodawca nie pamięta. Każdą z nich można wyjaśnić, a wyjaśnienie bywa skuteczniejsze niż jakiekolwiek szukanie oferty „bez weryfikacji”.

Uregulowana zaległość waży inaczej niż bieżąca

To jedna z niewielu rzeczy, na które realnie masz wpływ. Po spłacie zaległości warto wystąpić do wierzyciela o usunięcie wpisu z rejestru dłużników — dane zgłasza wierzyciel i to on może je wycofać. Zasady oraz terminy przetwarzania danych określają prowadzące rejestry biura informacji gospodarczej oraz Biuro Informacji Kredytowej. Drugą zmienną pod Twoją kontrolą jest kwota wniosku: niższa oznacza mniejsze ryzyko dla firmy i łatwiejszą spłatę dla Ciebie, a przy niższych kwotach dostępnych jest też więcej ofert.

Kiedy pożyczka nie jest właściwym narzędziem

Jeśli wpisy w bazach wynikają z niespłaconych zaległości, nowe zobowiązanie zwykle nie rozwiązuje problemu — powiększa sumę do spłacenia, a jego koszt bywa wyższy właśnie ze względu na ocenę ryzyka. W takiej sytuacji skuteczniejsze bywają dwie inne drogi. Pierwsza to rozmowa z obecnym wierzycielem o rozłożeniu należności na raty lub przesunięciu terminu; wielu wierzycieli przyjmuje takie propozycje, zwłaszcza zgłoszone przed powstaniem dalszej zaległości. Druga to bezpłatna porada w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej, u rzecznika konsumentów albo u Rzecznika Finansowego. Po tę pomoc warto sięgnąć wcześnie, bo na wczesnym etapie możliwości działania są znacznie szersze, a skorzystanie z niej nie zostawia śladu w bazach i nic nie kosztuje.